11 juli 2024 is de derde verjaardag van het historische massaprotesten in Cuba waarbij duizenden burgers de straat op gingen om vrijheid te eisen. Het is ook de dag van de driejarige gevangenschap van de Cubaanse kunstenaar en ontvanger van de 2022 Prince Claus Impact Luis Manuel Otero Alcántara's. Op weg naar de protesten werd hij gearresteerd, bijna een jaar gevangen gehouden en vervolgens veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen omdat hij de Cubaanse vlag beledigd zou hebben tijdens een performance in 2019, obstructie van de rechtsgang en gebrek aan respect voor het gezag. Sindsdien zit hij in een zwaar beveiligde gevangenis, omringd door mannen die levenslange gevangenisstraffen uitzitten voor moorden. Zijn twee verzoeken voor een 'voorwaardelijke invrijheidstelling', waardoor hij de rest van zijn straf onder huisarrest zou kunnen uitzitten, zijn door de Cubaanse autoriteiten afgewezen.
Luis Manuel Otero Alcántara brengt zijn dagen in de cel door met tekenen, een cel die hij deelt met twee andere mannen. Het is hem toegestaan om te tekenen, maar zijn kunstwerken mogen niet meegenomen worden uit de gevangenis om tentoongesteld te worden. Hij hoeft niet te werken, maar hij mag niet met andere gevangenen omgaan tijdens het dagelijkse uur beweging in de buitenlucht. Hij mag twee keer per week telefonisch contact hebben met vrienden, maar slechts één naast familielid mag hem persoonlijk bezoeken.
Om de driejarige gevangenschap van Luis onder de aandacht te brengen, publiceren we opnieuw het artikel dat op 7 november 2023 op Hyperallergic.com werd gepubliceerd om te herinneren aan de aanval van de Cubaanse regering op het hoofdkwartier van de San Isidro Movement op 26 november 2020. Luis Otero Alcántara heeft vanuit de gevangenis een openbare verklaring afgelegd, afgeleverd per telefoon en getranscribeerd door zijn vrienden.
De originele versie van deze tekst is oorspronkelijk vertaald van het Spaans naar het Engels, gepubliceerd en geactualiseerd door Coco Fusco, Cubaans-Amerikaans interdisciplinair kunstenaar, schrijver, curator en tevens vriend en collega van Luis.
Boodschap van verzet van een Cubaans kunstenaar vanuit de gevangenis
In 2011 wierp ik de boeien van angst van me af en organiseerde ik mijn eerste tentoonstelling 'Our Heroes Are Neither Valued nor Respected', die geïnspireerd was door de veteranen van de oorlog in Angola. Dit was mijn eerste politieke manifest en het startpunt van mijn poging om verandering teweeg te brengen in Cuba, een samenleving die verlamd is door angst, apathie en een gebrek aan hoop, waarin mensen niet de macht hebben om over hun toekomst te beslissen.
Op de weg die ik sindsdien heb afgelegd, ben ik vergezeld door wezens van licht, vrienden met beperkte economische middelen, terminale ziekten, mensen die verzorgd worden door broers en zussen, mensen met jonge kinderen, mensen met verschillende poetische uitingen, mensen uit verschillende sociale lagen en geloofsovertuigingen, maar allemaal rijk aan artistieke bronnen. Ze zijn allemaal vol liefde voor anderen en verenigd door hun liefde voor vrijheid. Door deze uitwisselingen ontstond het plan om een onafhankelijke #00Biennial te creëren, waarvoor we putten uit de eerdere ervaringen die de legendarische groep Omni Zona Franca had met hun jaarlijkse poëziefestivals en andere activiteiten. We organiseerden tientallen concerten en tentoonstellingen. We mobiliseerden een collectieve beweging tegen Decree 349, de wet uit 2018 die onafhankelijke artistieke activiteiten die niet door de staat waren goedgekeurd, strafbaar stelde. Deze beweging slaagde erin om de hele Cubaanse kunstsector te politiseren, waardoor meer collectieve actie ontstond. Toen de San Isidro Movement oplaaide, barricadeerden de hongerstakers van San Isidro zichzelf in het hoofdkwartier van San Isidro. De inval door de Cubaanse regering en de arrestatie van onze leden, die live werd gedocumenteerd op sociale media, leidde tot een ongekende publieke bijeenkomst uit protest tegen de macht van de staat: meer dan 400 jongeren hielden een sit-in buiten het Ministerie van Cultuur om alle soorten vrijheden te eisen die ons volk al zo lang ontzegd werden. Er ontstonden meer bewegingen en campagnes, zoals 'Express Yourself', waarbij Cubanen werden opgeroepen om hun mensenrecht op vrijheid van meningsuiting te laten gelden. De aanhoudende protesten en hongerstakingen van de San Isidro Beweging zorgden ervoor dat de roestige raderen van de Cubaanse burgermaatschappij weer begonnen te draaien. En op zondag 11 juli 2021 gingen tienduizenden Cubanen de straat op om democratie te eisen.
Op dit moment zijn we wezens die in het ongewisse leven zonder wettelijke rechten, met in veel gevallen zwaardere straffen dan moordenaars, zonder keuzes of voordelen zoals voorwaardelijke vrijlating, ondanks ons gedisciplineerde gedrag. Tijdens onze gevangenschap hebben we vrouwen, echtgenoten en familieleden verloren. We hebben vieringen en geboortes gemist, en onze kinderen niet zien opgroeien. We missen onze vrienden...
2023 loopt ten einde. Sinds 11 juli 2021 zijn er meer dan twee jaar verstreken. Er zijn meer dan duizend politieke gevangenen die sinds die belangrijke dag in de gevangenis zitten, onder wie ikzelf. Op dit moment zijn we wezens die in het ongewisse leven zonder wettelijke rechten, met in veel gevallen zwaardere straffen dan moordenaars, zonder keuzes of voordelen zoals voorwaardelijke vrijlating, ondanks ons gedisciplineerde gedrag. Tijdens onze gevangenschap hebben we vrouwen, echtgenoten en familieleden verloren. We hebben vieringen en geboortes gemist, en onze kinderen niet zien opgroeien. We missen onze vrienden...
In het afgelopen jaar hebben internationale figuren die zogenaamd de mensenrechten steunen Cuba bezocht, maar geen van hen is in staat geweest om onze situatie te veranderen. Dus, vraag ik me af, hebben ze naar ons gevraagd nadat ze de hand van president Miguel Díaz-Canel hadden geschud? Moeten we nog eens vier of vijf jaar wachten op een andere Algemene Vergadering van de VN om te eisen dat Cuba onze mensenrechten respecteert? De hoogste leiders van de Europese Unie hebben Havana bezocht, maar zelfs deze zeer belangrijke economische partner slaagde er niet in om het regime ertoe te dwingen de politieke gevangenen geen dag langer vast te houden, zodat ze hun geliefden in vrijheid zouden kunnen omhelzen, in plaats van onder het toeziend oog van een gevangenisbewaker.
Sommige leiders lijken zich niets aan te trekken van onze benarde situatie. De president van Mexico en de vice-president van Colombia erkennen de racistische, seksistische, klassenbewuste en ideologische onderdrukking in Cuba niet en steunen het regime openlijk.
Mijn vrienden en familie sporen me aan om mijn mentale en fysieke reserves in te zetten, hopend op een wonder. Ikzelf heb het gevoel dat ik nog steeds de baas ben over mijn toekomst. Er staat een opstandige geest in me op, die me niet toestaat om me erbij neer te leggen.
En ondanks overvloedig bewijs en internationale erkenning van de schendingen door het regime van het internationaal recht op het gebied van mensenrechten, heeft Cuba een zetel in de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties, naast Iran.
Hier komt dus weer een einde aan een jaar, weer een nieuwjaarsdiner waarbij we afwezig zullen zijn aan de familietafel.
Waar kijken we naar uit in 2024? De Olympische Spelen? Díaz-Canel kondigt meer ellende en onderdrukking aan in naam van de eeuwige strijd van het regime tegen 'de vijand'. Misschien zal hij zelfs het vuurpeloton tegen ons gebruiken. Weer een Havana Biënnale met een kliek van kunstenaars en intellectuelen die meedoen alsof er niets aan de hand is in Cuba. Met zoveel problemen in de wereld vervaagt Cuba, voor de meeste mensen bestaat het niet eens.
Mijn vrienden en familie sporen me aan om mijn mentale en fysieke reserves in te zetten, hopend op een wonder. Ikzelf heb het gevoel dat ik nog steeds de baas ben over mijn toekomst. Er staat een opstandige geest in me op, die me niet toestaat om me erbij neer te leggen. Ik hoop alleen dat ik door de depressie en frustratie heen kom die het einde van het jaar met zich meebrengt, door het overleven in deze omstandigheden. Ik zal zien wat ik kan bedenken om te proberen de werkelijkheid om mij heen te veranderen in 2024.
